آشنایی با سازوکار معاملات بورس تهران

طوبی دهقانی،دانشجوي دكتراي حسابداري،دانشگاه تربيت مدرس

اين مقاله در ماهنامه حسابدار شماره ۱۹۷ سال ۱۳۸۷ منتشر شده است .

مقدمه

این مقاله به مساله هماهنگ سازی¹ استانداردهای حسابداری ، مزایاو معایب آن ، تاریخچه وتلاش های صورت گرفته برای تدوین استانداردهای بین المللی حسابداری ولزوم هماهنگ سازی استانداردهای  حسابداری از جنبه بازارهای جهانی اوراق بهادار و اقدامات صورت گرفته از سوی نهادهای بازارسرمایه برای استفاده از استانداردهای بین المللی حسابداری به هنگام  پذیرش وعرضه فرامرزی اوراق بهادار² دربازارهای جهانی می پردازد.درقسمت انتهایی مقاله نیز به مقررات برخی از بورس ها  درخصوص تهیه صورت های مالی شرکت های خارجی و استانداردهای حسابداری مورد قبول، اشاره شده است .

 هماهنگ سازی

هماهنگ سازی، فرآیند افزایش قابلیت مقایسه روش های حسابداری با محدود کردن میزان
تغییر پذیری ³ آن هاست . به عبارت دیگر، هماهنگ سازی فرآیند یکنواخت سازی⁴ صورت های مالی کشورهای مختلف به منظور قابل مقایسه ساختن این صورت هاست . فشار برای هماهنگ سازی درسطح بین المللی از سوی وضع کنندگان مقررات، تهیه کنندگان و استفاده کنندگان صورت های مالی صورت می گیرد.

اولین هماهنگ سازی حسابداری درسطح بین المللی، معرفی دفترداری دوطرفه درسال 1458 بود. این هماهنگ سازی برای اطلاعات ورودی حسابداری بود که تحقق نیز یافت. درحال حاضر، هماهنگ سازی درمورد ستانده های اطلاعات حسابداری صورت می گیرد که از طریق صورت های مالی به
استفاده کنندگان برون سازمانی ارائه می شود.

هماهنگ سازی حسابداری شامل هماهنگ سازی موارد زیر است :

1-      استانداردهای حسابداری (مرتبط بااندازه گیری وافشای اطلاعات )

2-      افشای اطلاعات شرکت های پذیرفته شده دربورس  اوراق بهادار

3-      استانداردهای حسابرسی

 هماهنگ سازی دراروپا

توسعه هماهنگ سازی در اروپا در سه مرحله به شرح زیر صورت گرفته است :

1-      قانون تجارت ناپلئون⁵ درسال 1807

2-      رهنمودهای اتحادیه اروپا⁶ از سال 1978

3-      استانداردهای حسابداری (از جمله اصول پذیرفته شده حسابداری آمریکا، استانداردهای بین المللی حسابداری و الزامات افشای اطلاعات کمیسیون اروپا)

اولین مرحله هماهنگ سازی بین المللی حسابداری با قانون تجارت ناپلئون درسال 1807 آغاز شد . بلژیک و هلند مستقیما قانون تجارت فرانسه را بکار گرفتند درحالی که آلمان، سوئد و سایر کشورهای اروپایی از الگوی فرانسه برای تدوین قوانین حسابداری خود استفاده کردند.

تقریبا یکصد سال بعد یعنی درسال 1978 با ارائه رهنمودهای اتحادیه اروپا دومین مرحله هماهنگ سازی حسابداری شروع شد. با تدوین این رهنمودها ابزارهای قانونی هماهنگ سازی دراروپا ایجاد شد. رهنمودهای چهارم و هفتم اتحادیه اروپا درمورد حسابداری و رهنمود هشتم درباره حسابرسی بود.

مرحله سوم هماهنگ سازی زمانی آغاز شد که کمیسیون اروپا، قانون افشای اطلاعات را درسال 1995 صادرکرد. درسال 1995، کمیته استانداردهای بین المللی حسابداری⁷با سازمان بین المللی کمیسیون های بورس اوراق بهادار⁸ به توافق رسیدند و این سازمان از اعضای خود خواست تا شرکت های عضو بورس درصورت های مالی خود از استانداردهای بین المللی حسابداری استفاده کنند.

درادامه هماهنگ سازی، پارلمان وشورای اروپا با صدور قانون 2002/1606 در 19 جولای سال 2002 کاربرد استانداردهای بین المللی حسابداری را اجباری کرد. رعایت این قانون از اول ژانویه سال 2005 برای همه کشورهای عضو اتحادیه اروپا اجباری شد.

شرکت هایی که دربازارهای مالی اتحادیه اروپا پذیرفته شده اند ولی به کشورهایی تعلق دارند که عضو اتحادیه اروپا نیستند باید از اول ژانویه 2000 استانداردهای بین المللی گزارشگری مالی را استفاده کنند.

 لزوم هماهنگ سازی استانداردهای حسابداری

بازارهای سرمایه رشد قابل ملاحظه ای یافته اند و این سئوال مطرح است که چرا به هماهنگ سازی استانداردهای حسابداری نیاز می باشد . فواید هماهنگ سازی چیست و موانع آن کدامند ؟

درشرایط کنونی،  اقتصاد جهانی تحت تاثیر تجارت جهانی است . برای نمونه، شرکت های بین المللی ممکن است بیش از یک دفتر مرکزی داشته باشند و امکانات تولید و توزیع آن ها درسراسر جهان گسترده باشد. قیمت کالاها، نرخ های بهره و نرخ های تبدیل ارز درسطح جهانی به هم وابسته است  درنتیجه دولت ها از هماهنگ سازی روش های حسابداری حمایت می کنند. هماهنگ سازی به دلایل زیر، ضروری است :

1-      صورت های مالی براساس استانداردهای ملی، فایده زیادی ندارد.

2-      شرکت های چندملیتی باید گزارش های مالی متعددی را برای هرکشوری تهیه کنند که درآن فعالیت دارند.

3-    بازارهای مالی به خصوص بازارهای سهام کشورهای دارای  مقررات ملی و خاص ، تضعیف
 می شوند.

هماهنگ سازی استانداردهای حسابداری باید صورت گیرد تاسرمایه گذاران خارجی بتوانند صورت های مالی شرکت های خارجی را متوجه شوند که قصد سرمایه گذاری درآن را دارند.

شرایط جدید اقتصادجهانی، سیستم پولی بین المللی ، شرکت های چند ملیتی وسرمایه گذاری مستقیم خارجی باعث ایجاد محیطی می شود که درآن برای فعالیت های تجاری، افشای اطلاعات و اندازه گیری فعالیت ها نیاز به هماهنگ سازی روش های حسابداری ، احساس می شود.

 فواید هماهنگ سازی

برخی از فوایدهماهنگ سازی به شرح زیر است :

·      مهمترین فایده هماهنگ سازی، افزایش قابلیت مقایسه اطلاعات مالی بین المللی است. این قابلیت مقایسه، باعث ازبین رفتن عدم درک صحیح صورت های مالی و قابلیت اتکای آن شده و این موضوع باعث حذف بزرگترین مانع برسرراه سرمایه گذاری بین المللی می شود.

·      هماهنگ سازی باعث صرفه جویی درزمان وپول از طریق یکسان سازی اطلاعات مالی مختلف می شود چون درغیر این صورت، برای رعایت قوانین و مقررات ملی کشورهای مختلف باید گزارش های مالی متعددی تهیه شود.

·         هماهنگ سازی همچنین باعث ارتقای میزان توجه به استانداردهای بین المللی حسابداری درسراسر جهان شده درحالی که با شرایط اقتصادی قانونی و اجتماعی نیزمطابقت دارد.

·      هماهنگ سازی برای کشورهایی که هنوز استانداردهای حسابداری و حسابرسی تدوین شده ای ندارند وهمچنین برای موسسات حسابرسی بین المللی سودمنداست  که مشتریان آن ها، شرکت هایی هستند که شرکت فرعی خارجی دارند.

·      هماهنگ سازی باعث کمک به افزایش سرمایه ازطریق سرمایه گذاری خارجی می شود چون
سرمایه گذاران ، تحلیل گران و اعتباردهندگان خارجی قادرخواهند بود صورت های مالی شرکت های خارجی را بفهمند وفرصت های سرمایه گذاری رابایکدیگر مقایسه کرده وتصمیمات سرمایه گذاری درستی بگیرند.

از آنجا که مالیات ها براساس درآمد جهانی شرکت اخذمی شود بنابراین اگردرآمد خالص براساس اصول و روش های حسابداری مشابه محاسبه شود این موضوع کمک زیادی به مقامات مالیاتی می کند.

استانداردهای حسابداری وافشای اطلاعات اگر جهانی باشد تحلیل های عملیاتی و رقابتی درمورد فعالیت شرکت راحت تر است .

برای مسئولان مالی شرکت ها ارتباط با مشتریان، عرضه کنندگان و دیگران راحت تر خواهد بود ودرشرکت های چند ملیتی ارتباطات مالی بین گروه تسهیل می شود.

 موانع هماهنگ سازی استانداردهای حسابداری

مهمترین مانع برسرراه هماهنگ سازی ، وجود تفاوت قابل ملاحظه بین روش های حسابداری کشورهای مختلف، فقدان نهادهای حسابداری حرفه ای قوی دربعضی از کشورها و تفاوت درسیستم های اقتصادی و حسابداری است .

ملی گرایی نیز تهدیدی جدی برای هماهنگ سازی است . به خصوص ، اگر کشورها درسپردن کنترل مقررات حسابداری خود به دیگران محتاط باشند و بدانند که مقررات حسابداری کشورهای دیگر جایگزین مقررات حسابداری آن ها می شود.

اگر فقط مقررات اندازه گیری حسابداری مورد اختلاف بود تبدیل هایی که فورا صورت می گرفت برای قابل فهم بودن گزارش ها و تفسیرآنان درسطح جهانی کافی بود . در حالی که کشورها ازنظر اقتصادی وفرهنگی تفاوت هایی دارند که این موضوع، مانعی درمقابل تفسیر صورت های مالی می باشد حتی اگر ارقام با استفاده از اصول حسابداری یکسان، تنظیم شده باشد.

 استانداردهای حسابداری درهرجامعه مبتنی برنیازها و چشم اندازهای آن جامعه است . نقش دولت درتعیین استانداردها از کشوری به کشوردیگر فرق می کند. درانگلستان ، سازمان های حرفه ای تدوین استانداردهای حسابداری رابرعهده دارند درحالی که درفرانسه ، این مسئولیت برعهده دولت است .

ایالات متحده درشرایط مابین قراردارد. استانداردهای حسابداری درابتدا توسط سازمان های حرفه ای تدوین می شود وسپس دولت تصویب کننده نهایی است . درهرصورت، نظارت دقیق دولت درمورد استانداردهای حسابداری ابعاد سیاسی بیشتری به هرتلاشی برای تدوین این استانداردها اضافه می کند.

مانع دیگر دولت های کشورهای مختلف هماهنگ کردن خط مشی های حسابداری با خط مشی هایی است که دردیگر کشورها حاکم است تا اثرات منفی اقتصادهای خارجی حداقل و اثرات مثبت آن حداکثرشود.

موانع دیگربرسرراه هماهنگ سازی استانداردهای حسابداری عبارتند از :

·      استفاده کنندگان درکشورهای مختلف نیازهای متفاوتی دارند ( برای نمونه ، کشورهای بدهکار درمقابل کشورهای بستانکار ،کشورهای دارای بازارسهام بسیارفعال درمقابل کشور هایی که درآن ها بانک ها درانباشت سرمایه و سرمایه گذاری نقش اساسی دارند ، کشورهای
سرمایه گذار درمقابل کشورهای سرمایه پذیر).

·         تفاوت بین نیازهای شرکت های چند ملیتی و واحدهای تجاری کوچک درکشورهای درحال توسعه

·         هزینه زیاد ملزم کردن شرکت هابه تغییر اصول حسابداری یا داشتن سیستم های حسابداری جداگانه برای عرضه های فرامرزی

وجوداین موانع ، این باورراتقویت می کند که فواید هماهنگ سازی استانداردهای حسابداری والزامات افشای اطلاعات بیش از حد بزرگنمایی شده است .

علاوه براین ، این دیدگاه نیز وجود دارد که اگر بازارهای مالی خاصی، اطلاعات حسابداری زیادی را
می طلبند یا اینکه قوانین و مقررات زیادی دارند که باید رعایت شود ، شرکت ها می توانند از آن بازار خارج و جذب بازاری می شوند که الزامات آسان تری دارد.

 

انتقادات وارد برهماهنگ سازی استانداردهای حسابداری

·         کشورهای کمتر توسعه یافته، هماهنگ سازی استانداردهای حسابداری را تحمیل استاندارد ازسوی کشورها با اقتصاد پیشرفته می دانند.

·      حسابداری ازنظرماهیت انعطاف پذیراست و وضعیت های متعددی را فراهم می آورد اما این عقیده وجود دارد که اگر استانداردهای حسابداری هماهنگ شود این استانداردها به اندازه کافی انعطاف پذیر نخواهدبود و استانداردهای تدوین شده  درسطح بین المللی  تفاوت های فرهنگی، مراحل توسعه اقتصادی، سیستم های قانونی و شرایط ملی رانیز در نظر داشته باشند.

·      توافق و اتفاق نظربرروی بعضی از استانداردهای حسابداری مشکل است وبرای پذیرش جهانی بعضی از آن ها، نیاز به مصالحه⁹ است . این مساله نشان می دهد که این استانداردها ناکافی می باشد لیکن استفاده از آن ها مجاز شده است .

·      علاوه براین، هماهنگ سازی بین المللی استانداردها " اضافه باراستاندارد" ¹⁰ ایجادخواهد کرد. این بدان معنی است شرکتی که مجبوراست با فشارهای اقتصادی سیاسی وملی دست و پنجه نرم کند بایدالزامات پرهزینه و پیچیده بین المللی رانیزرعایت کند.

·      هماهنگ سازی استانداردهای حسابداری برای شرکت ها مخاطراتی داردازجمله باعث کاهش درآمدها و ایجادتغییرات درترازنامه می شود بنابراین شرکت هاباید سرمایه گذاران را ازتاثیراتی آگاه سازند که هماهنگ سازی برمیزان درآمدها وبدهی های گزارش شده دارد.

·      هماهنگ سازی استانداردهای حسابداری باعث تغییرکیفیت وترکیب اطلاعات مالی می شود وبنابراین ضروری است شرکت های میزان تاثیر را مشخص و اطمینان حاصل کنند که سهامداران نیزآن رافهمیده اند.

نیاز به استانداردهای بین المللی حسابداری

فعالیت های اقتصادی بین المللی رشد سریعی داشته است . تجارت جهانی ، جابه جایی سرمایه بین کشورها ، سرمایه گذاری بین المللی ، افزایش شرکت های چند ملیتی و عرضه سهام واوراق قرضه درسطح بین المللی دردهه اخیر رشد زیادی داشته است و شرکت هابه دنبال رشد و بازده بیشتر با هزینه تامین مالی کمتر می باشند ودراین جستجو، باید فرصت های بین المللی را نیز درنظرداشته باشند. برای ارزیابی فرصت های مختلف سرمایه گذاری ، نیازبه اطلاعات قابل اتکا وقابل مقایسه دارند.

تنوع روش های حسابداری و الزامات استانداردهای حسابداری ملی برای این شرکت ها، مشکلی هزینه زا است . اگر شرکت های سراسر جهان از استانداردهای حسابداری یکسان مانند استانداردهای بین المللی حسابداری استفاده کنند ، شرکت های چند ملیتی سود زیادی کسب خواهندکرد.

سرمایه گذاران بین المللی گروه دیگری که از هماهنگ سازی استانداردهای حسابداری بهره می برند هستند . با وجود فناوری پیشرفته رایانه ای و انبوهی از اطلاعات مالی دردسترس ازطریق اینترنت  هرروزه سرمایه گذاران فردی ونهادی بیشتری خواستار سرمایه گذاری بین المللی هستند.

موسسات حسابرسی بین المللی، سازمان های بین المللی بین دولتی، دولت ها و نهادهای قانون گذار و بازارهای مالی نیز از جمله گروه هایی هستند که ازهماهنگ سازی استانداردهای حسابداری بهره
می برند.

بعضی از شرکت های عضو بورس های بزرگ ،  چند ملیتی نیستند اما علاقه مند به افزایش سرمایه و معامله سهام با شرایط مطلوب هستند . اما نهادهای قانون گذار بورس ها مانند کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا ، شرایط و الزامات محدودکننده ای را برای پذیرش این شرکت ها قرار داده اند . مثلا
 صورت های مالی شرکت ها برای پذیرش دربورس نیویورک  باید براساس اصول پذیرفته شده حسابداری آمریکا تهیه شود. کاربرد استانداردهای بین المللی حسابداری این محدودیت ها را برطرف خواهد کرد.

سازمان های بین المللی بین دولتی مانند سازمان ملل متحد ، اتحادیه اروپا ، سازمان توسعه و هماهنگی اقتصادی نیز علاقه مند به کسب اطلاعات مالی قابل مقایسه هستند. این سازمان ها نیازدارند پروژ ه ها را ارزیابی ، به کشورها وام دهند و تصمیمات مختلفی درباره  ملت های مختلف جهان بگیرند. استانداردهای بین المللی حسابداری اطلاعات قابل مقایسه برای این سازمان ها فراهم می کند.

موسسات حسابرسی بین المللی دربسیاری از کشورها، خدمات حسابداری و حسابرسی ارائه می کنند. برای ارائه این خدمات لازم است کارشناسان آشنا به اصول حسابداری محلی و قوانین ومقررات مربوط داشته باشند. تامین نیروهای انسانی با تجربه بسیار هزینه براست و هماهنگ سازی استانداردهای حسابداری درسطح جهانی باعث کاهش این هزینه ها خواهد شد.

بسیاری از کشورهای درحال توسعه و کشورهای اروپای شرقی، مشکلات کشورهای توسعه یافته راتجربه نکرده اند وبنابراین استانداردهای حسابداری ملی آن ها چندان جامع نیست . اگر دولت ونهادهای قانون گذار این کشورها به جای استانداردهای حسابداری ملی ، استانداردهای بین المللی حسابداری را به کارگیرند نه تنها صاحب استانداردهای جامع خواهند شد بلکه به  منابع مالی بین المللی نیز دسترسی خواهند یافت .

استانداردهای بین المللی حسابداری برای توسعه بازارهای مالی جهانی به خصوص بورس ها ، بسیارمهم هستند.

 

استانداردهای بین المللی حسابداری و بازارهای جهانی اوراق بهادار

شرایط پذیرش وعرضه سهام شرکت ها دربین کشورها متفاوت است . شرکت های خواهان  دستیابی به بازارهای سرمایه درخارج از کشورخود ، باید خودرا با شرایطی تطبیق دهند که ازبسیاری جهات با شرایط کشور آن ها متفاوت است. اصول حسابداری مورد استفاده درتهیه صورت های مالی از آن ها استفاده می شود از این جمله می باشد.

این مساله باعث افزایش هزینه و کاهش کارآیی اقداماتی می شود که شرکت ها به منظور دستیابی به بازارهای سرمایه جهانی انجام می دهند. درنتیجه برخی از وضع کنندگان مقررات درسراسر جهان برروی پروژه های گزارشگری و الزامات افشای اطلاعات برای کاهش این اختلافات کارمی کنند.

 پذیرش شرکت ها دربورس خارجی ، موجب افزایش هزینه قانون گذاران می شود. زیرا آن ها نه تنها بایدشرکت های ملی راازنظررعایت قوانین ومقررات کنترل کنندبلکه بایدشرکت های خارجی واردشده به بورس خودراتحت نظارت لازم قراردهند. یکی از راه حل های این موضوع، این است که شرکت های خارجی صورت های مالی خودرامطابق نیازهای کشورمیزبان تهیه کنند. بااجرای هماهنگ سازی دومزیت به وجود می آید:

- هزینه های کنترلی قانون گذاران کاهش می یابد.

- سرمایه گذاران درداخل کشورها می توانند بدون تحمل هزینه های معاملاتی بیشتر درشرکت های خارجی سرمایه گذاری کنند. (خوش طینت و رحیمیان، 83) 

 سازمان بین المللی کمیسیون های اوراق بهادار ، چندین سال است که با کمیته استانداردهای بین المللی حسابداری برروی پروژه تدوین مجموعه ای از استانداردهای حسابداری¹¹ کارمی کنند. هدف از تدوین این استانداردها ، فراهم کردن چارچوبی برای عرضه فرامرزی اوراق بهادار است .

 کمیته استانداردهای بین المللی حسابداری

هرکشوری برای کمک به سرمایه گذاران ، اعتباردهندگان ، تولید کنندگان و  به منظور ایجاد اطلاعات حسابداری قابل مقایسه و قابل اتکا ، استانداردهای حسابداری ملی تدوین کرده است . دربعضی از
کشورها ، نهادهای حرفه ای استانداردهای حسابداری را تنظیم می کنند در حالی که دربسیاری دیگراز کشورها ، دولت ها ووضع کنندگان مقررات تدوین استانداردها رابرعهده دارند.

تنوع حسابداری دربین کشورها ، یکی از موضوعاتی بود که دردهمین کنگره بین المللی حسابداران درسال 1972 مطرح شد. نمایندگان حسابداری کشورهای حاضر دراین کنگره  نگران تفاوت روش های حسابداری دربین کشورها بودند. درنتیجه درسال 1973 ، کمیته استانداردهای بین المللی حسابداری تشکیل یافت . هماهنگ سازی استانداردهای حسابداری از اهداف اصلی این کمیته بود.

کمیته استانداردهای بین المللی حسابداری شروع به تدوین استانداردهای بین المللی حسابداری کرد و اولین استاندارد درسال 1974 تدوین و تا سال 1979 تعداد 13 استاندارد تدوین شد اما به دلیل عدم وجودضمانت اجرایی برای هدف هماهنگ سازی استانداردهای حسابداری ، این کار موفقیت چندانی نداشت. اگرچه برخی از کشورهای عضو برای همکاری با کمیته استانداردهای بین المللی حسابداری تعهد داده بودند ولی این استانداردها ، به دلایل زیر از سوی این کشورها به کارگرفته نشد:

1-      استانداردهای بین المللی حسابداری ، به اندازه کافی جامع نبود.

2-      استانداردهای بین المللی حسابداری ، خیلی انعطاف پذیر بود وبرای یک موضوع حسابداری ، چند گزینه پیشنهاد می کرد.

این در حالی بود که سازمان بین المللی کمیسیون های اوراق بهادار ، به کمیته استانداردهای بین المللی حسابداری برای تدوین مجموعه جامعی از استانداردهای حسابداری فشار می آورد .  درسال 2000 ، ساختارکمیته استانداردهای بین المللی حسابداری تغییرو مشابه ساختارهیات استانداردهای حسابداری مالی ایالات متحده شد و نام آن به هیات استانداردهای بین المللی حسابداری تغییر یافت.

 سازمان بین المللی کمیسیون های بورس اوراق بهادار

این سازمان ، انجمن جهانی کمیسیون های اوراق بهادار و سازمان های وضع کننده مقررات برای اوراق بهاداراست .این سازمان غیرانتفاعی است و  کمیسیون های بورس و اوراق بهادارآمریکا و حدود 135 کمیسیون اوراق بهاداردیگر نیزعضو آن می باشند.

سازمان بین المللی کمیسیون های بورس اوراق بهادار، اهداف زیررا دنبال می کند:

1-      ایجاد استانداردهای باکیفیت به منظورسالم وکارا نگهداشتن بازارهای سرمایه

2-      ایجاداستانداردهاوداشتن نظارت موثربرمبادلات اوراق بهاداربین المللی

3-      تلاش درسالم سازی بازارهابه وسیله هدایت آن هابه اجرای استانداردها

 این سازمان به منظورهماهنگ سازی شرکت هایی فعالیت می کندکه دربورس اوراق بهادارخارجی به صورت جهانی پذیرفته می شوند.علاوه برفعالیت های فوق، سازمان بین المللی کمیسیون های بورس اوراق بهاداردرزمینه تدوین استانداردهای بین المللی افشاهم کارمی کندکه مورد توجه بورس های اوراق بهادارو قانون گذاران بورس قرارگرفته است.

این سازمان علاقه مند به فهرست کردن سهام خارجی دربورس های سهام کشورهای مختلف است.(خوش طینت و رحیمیان، 83) 

 خلاصه اقدامات صورت گرفته ازسوی این سازمان به منظور تهیه مجموعه ای از استانداردهای
بین المللی با همکاری کمیته استانداردهای بین المللی حسابداری درزیر آورده شده است :

 ·      درسال 1990 ، سازمان بین المللی کمیسیون های اوراق بهادار برفرآیند شناخت وتدوین استانداردهای بین المللی حسابداری برای تسهیل پذیرش وعرضه فرامرزی اوراق بهادار و افشای اطلاعات تاکید کرد.

·      درسال 1994 ، سازمان بین المللی کمیسیون های اوراق بهادار ، کاربررسی اصول حسابداری منتشرشده توسط کمیته استانداردهای بین المللی حسابداری را تکمیل کرد. نتیجه این کار ، شناسایی مجموعه ای از استانداردهای بین المللی حسابداری بود تا به عنوان مبنایی برای تهیه صورت های مالی به هنگام پذیرش و عرضه فرامرزی اوراق بهادار مورداستفاده قرارگیرد.

·      درسال 1995 ، سازمان بین المللی کمیسیون های بورس اوراق بهادار ، برنامه کاری
تدوین شده  توسط کمیته استانداردهای بین المللی حسابداری برای تکمیل موضوعات حسابداری با اهمیت راتاییدکرد. این موضوعات توسط سازمان بین المللی کمیسیون های اوراق بهادارمشخص شده بود و درنهایت تبدیل به استانداردهای بین المللی حسابداری می شد.

·         دردسامبر سال 1998 ، کمیته استانداردهای بین المللی حسابداری ، کاربرروی استانداردهای انتخابی را تکمیل کرد.

·      درسال 2000 ، استانداردهای بین المللی حسابداری تدوین شده برای پذیرش وعرضه فرامرزی اوراق بهادار ، توسط سازمان بین المللی کمیسیون های اوراق بهادار تصویب و ازاعضا خواسته شد تابه شرکت های چندملیتی اجازه دهند تابرای پذیرش و عرضه سهام خود از 30 استانداردهای بین المللی حسابداری تدوین شده توسط کمیته استانداردهای بین المللی حسابداری استفاده کنند. ضمن اینکه برای تکمیل اطلاعات ، استفاده از موارد زیرنیز توصیه گردید:

 1-      تطبیق ¹²

الزام به تطبیق اقلام معینی برای نشان دادن تاثیر کاربرد روش های حسابداری مختلف درمقایسه با روش های ارائه شده در استانداردهای مزبور

2-      افشای اطلاعات¹³

الزام به افشای اطلاعات اضافی درصورت های مالی و یادداشت های آن

3-      تفسیر¹⁴

مشخص کردن استفاده از روش جایگزینی که استاندارد به آن اشاره کرده است یا ارائه تفسیری خاص درشرایطی که توصیه استاندارد حسابداری دراین باره نامشخص است یا اینکه استاندارد اصلاروشی را ارائه نکرده است .

30 استاندارد مزبور به این شرح می باشد :

وضعیت شرکت های خارجی دربورس ها

در بورس های کشورهای توسعه یافته، تعداد قابل توجهی شرکت  خارجی عضو یت دارند در حالی که در بورس های کشورهای کمترتوسعه یافته ، شرکت های خارجی عضو نیستند یا این که تعداد آن ها کم می باشد چون اکثریت این کشورها با مشکلات اقتصادی و سیاسی مواجه هستند.

آمار مربوط به شرکت های خارجی پذیرفته شده در بورس های عضو فدراسیون جهانی بورس ها¹⁵ درجولای سال 2007 استخراج و در دو جدول جداگانه آورده شده است .

بورس های دارای بیش از 50 شرکت پذیرفته شده خارجی در جدول 1 و بورس هایی  که کمتراز 50 شرکت پذیرفته شده خارجی دارند درجدول2 آورده شده اند.

 جدول 1- بورس هایی که بیش از 50 شرکت پذیرفته شده خارجی دارند

  منبع:مجله Focus فدراسیون جهانی بورس ها_ جولای 2007

                   

جدول 2- بورس هایی که کمتراز 50 شرکت پذیرفته شده خارجی دارند

     منبع:مجله Focus فدراسیون جهانی بورس ها_ جولای 2007

 استانداردهای حسابداری قابل قبول برای تهیه  صورت های مالی شرکت های خارجی به هنگام  پذیرش در برخی از بورس ها

دراین بخش،  استانداردهای حسابداری قابل قبول  برای تهیه صورت های مالی به هنگام پذیرش شرکت های خارجی درتعدادی از بورس ها بررسی شده است :

 هنگ کنگ : 
در بورس اوراق بهادار هنگ کنگ، صورت های مالی شرکت های خارجی باید براساس استانداردهای حسابداری هنگ کنگ یا استانداردهای بین المللی حسابداری تهیه شود . علاوه براین شرکت هایی که صورت های مالی آن ها براساس اصول پذیرفته شده حسابداری آمریکا تهیه شده باشد نیزبه صورت موردی دراین بورس پذیرفته می شوند.

 آرژانتین : طبق مقررات کمیسیون ملی اوراق بهادار این کشور، شرایط پذیرش شرکت های خارجی دراین بورس همانند شرکت های آرژانتینی است .به هرحال کمیسیون، به صورت موردی صورت های مالی شرکت های خارجی را می پذیرد که براساس مبانی حسابداری کشور خودشان تهیه شده است .

 استرالیا:

بورس اوراق بهادار استرالیا، شرکت های خارجی را می پذیرد که صورت های مالی آن ها براساس استانداردهای حسابداری استرالیا تهیه شده است. علاوه براین ، شرکت های خارجی که صورت های مالی آن ها براساس اصول پذیرفته شده حسابداری آمریکا تهیه شده باشد نیز دربیشتر موارد، پذیرفته
می شوند.

 لوگزامبورگ :

در بورس لوگزامبورگ، صورت های مالی شرکت های خارجی باید مطابق با استانداردهای حسابداری لوگزامبورگ تهیه شود که براساس رهنمودهای 4 و 7 اتحادیه اروپا می باشند. اگرچه بین استانداردهای حسابداری لوگزامبورگ و اصول پذیرفته شده حسابداری آمریکا تفاوت وجود دارد اما صورت های مالی شرکت های خارجی که براساس  اصول پذیرفته شده حسابداری آمریکا تهیه شده باشند نیز بدون استثنا پذیرفته می شوند.

 بلژیک:

صورت های مالی شرکت های خارجی برای پذیرش در بورس اوراق بهادار بلژیک باید مطابق با دو رهنمود اتحادیه اروپا باشد. رهنمود شماره 4 که شامل مقررات تهیه ، حسابرسی و انتشارصورت های مالی شرکت ها درکشورهای عضو اتحادیه اروپا را شامل می شود ورهنمود شماره 7 که به الزامات مربوط به تهیه صورت های مالی تلفیقی اشاره دارد.

 مصر:

استانداردهای حسابداری کشور مصر، براساس استانداردهای بین المللی حسابداری تنظیم شده است(به جزچند تغییرجزیی که باتوجه به محیط اقتصادی مصردرآن ها داده شده است ).بنابراین همه شرکت های پذیرفته شده دربورس اوراق بهادارقاهره باید از استانداردهای بین المللی حسابداری استفاده کنند.

اردن :

تمام شرکت های داخلی و خارجی پذیرفته شده دربورس عمان باید استانداردهای بین المللی حسابداری را رعایت کنند.

کویت :

این کشور، استانداردهای بین المللی حسابداری رابه عنوان استانداردهای ملی وضع کرده است. بنابراین همه شرکت های پذیرفته شده دربورس بایداستانداردهای  بین المللی حسابداری رارعایت کنند.

 ترکیه:

 استانداردهای حسابداری ترکیه توسط هیات بازارسرمایه تدوین می شود. شرکت های داخلی باید استانداردهای ملی حسابداری رارعایت کنندو شرکت های خارجی برای پذیرش دربورس استانبول مجاز به استفاده از استانداردهای بین المللی حسابداری ، اصول حسابداری پذیرفته شده آمریکا یا اصول حسابداری پذیرفته شده انگلستان می باشند.

 ایران :

 درایران همه شرکت ها، اعم از داخلی و خارجی باید  از استانداردهای حسابداری ملی ایران استفاده کنند. شرکت های داخلی نیز برای گزارشگری به بورس از استانداردهای حسابداری ایران استفاده
می کنند.

 خلاصه و نتیجه گیری

رشد فعالیت های اقتصادی درسطح بین المللی ، نیاز به سرمایه گذاری خارجی برای توسعه اقتصادی کشورها ، نیازبه استفاده از فرصت های سرمایه گذاری بین المللی خارجی و دستیابی به اطلاعات قابل اتکا وقابل مقایسه با هزینه کم باعث شده است تا مساله هماهنگ سازی استانداردهای حسابداری اهمیت خاصی یابد. 

هیات استانداردهای بین المللی حسابداری و سازمان بین المللی کمیسیون های بورس اوراق بهادار اقدام به تدوین مجموعه ای از استانداردهای حسابداری کرده اند تابرای تهیه صورت های مالی شرکت هابه هنگام پذیرش در بورس ها استفاده شود.

تعداد شرکت های خارجی پذیرفته شده بورس ها درحال افزایش است. طبق آمار ارائه شده توسط فدراسیون جهانی بورس ها، تعداد شرکت های خارجی دربورس های  کشورهای توسعه قابل توجه
می باشد و این تعداد درکشورهای کمتر توسعه یافته، کمتر است .

اطلاعات جمع آوری شده  در مورد پذیرش شرکت های خارجی در تعدادی از بورس ها حاکی از این است که اکثر آن ها، صورت های مالی را را می پذیرند که براساس استانداردهای حسابداری بین المللی یا اصول پذیرفته شده حسابداری آمریکا تهیه شده باشند.

 پی نوشت ها:

Harmonization-1

Cross border securities offering and listing-2

Variation-3

Unification-4

Napeolean's Trade Law-5

EU Directives-6

International Accounting Standards Committee(IASC) -7

International Organization of Securities Commissions(IOSCO)-8

Compromise-9

Standard overload-10

Core standards-11

Reconciliation-12

ِDisclosure-13

Interpretation-14

World Federation of Stock Exchanges(WFE)-15

منابع وماخذ:

منابع فارسی:

1-    خوش طینت محسن و رحیمیان نظام الدین ،هماهنگ سازی استانداردهای بین المللی ،
"مطالعات حسابداری"، شماره 6 ، تابستان 83

منابع انگلیسی :

 1-"International Accounting Standards and Selected Middle East Stock Exchanges" by Besalet Basoglu and Ahmed Goma,Manhattan    College,www.luc.edu

2-Harmonization of the SME's Financial Reporting (Emprical Evidence in Croatian SME's),meta.ashlon.com

3-Free Essay Harmonization of International Accounting Standards,www.echeat.com

4-AICPA Raising Capital Overseas,www.aicpa.org